Statik Proje, binanın taşıyıcı sistemini boyutlandıran mühendislik dokümanıdır. Mimari proje ile el ele yürütülmesi gereken bu disiplin, projenin başarısı için kritiktir. Çorlu - Ergene bölgesinde DTS-1 sismik tehlike sınıfında çalışan CEE Mimarlık'ın kurucusu Mimar Emrah İpek'in tecrübesiyle hazırlanan bu rehber, mimar açısından statik projenin kritik noktalarını ele alır.
1. Statik Proje Nedir?
CEE Mimarlık olarak hazırladığımız bu rehberde önce tanım: statik proje, binanın yatay (deprem, rüzgâr) ve düşey (ölü+canlı yük) yüklerine karşı dayanımını boyutlandıran inşaat mühendisliği projesidir. TBDY 2018 ve TS 500 standartlarına uygun hazırlanır.
2. Mimar - Statik Mühendis İşbirliği
CEE Mimarlık ekibinin sahada gözlemlediği gerçek: mimari ve statik proje paralel yürütülmediğinde, sonradan zorla uyumlandırma çatışmalara yol açar. Mimar Emrah İpek olarak avan proje aşamasından itibaren statik mühendisle ortak çalışırız.
3. Taşıyıcı Sistem Tipleri
- Çerçeve sistem: Sadece kolon-kiriş, az duvar
- Perdeli sistem: Yatay yükü duvarlar (perde) taşır
- Karma sistem (perde-çerçeve): En yaygın, dengeli
- Ahşap karkas: Kısıtlı kapsam
- Çelik konstrüksiyon: Endüstriyel
Mimar Emrah İpek (CEE Mimarlık) — Uzman Görüşü
Statik proje, mimarinin omurgasıdır. CEE Mimarlık olarak müşterilerimize sıkça anlatırız: estetik bina ile güvenli bina arasında çelişki yoktur - bu çelişki, mimar ve statik mühendis ayrı çalıştığında ortaya çıkar. Çorlu - Ergene'de DTS-1 sınıfında her projemizde, başlangıçta yapılan ortak çalışma toplantıları, projenin tüm geleceğini şekillendirir.
4. Mimari Tasarımın Statik Etkisi
- Plan simetrisi: Asimetrik plan = burulma riski
- Yumuşak kat: Zemin yüksek = TBDY ihlali
- Çıkma kuralları: Aşırı çıkma = devrilme
- Kısa kolon: Pencere altı kısalama = kesme yenilmesi
- Düzensiz katlar: Boyut değişiklikleri = düzensizlik
5. CEE Mimarlık Vakası: Çorlu Reşadiye Villa
- Mimari talep: Geniş açık plan + çok pencereli cephe
- Mühendislik kısıt: DTS-1, simetrik perde gerekiyor
- Çözüm: 4 köşeye karma U-perde, ortada açık yaşam alanı
- Sonuç: Hem mimari hedef hem statik standart sağlandı
6. Perde Duvar Yerleşim Stratejisi
- Bina ağırlık merkezi yakın simetri
- İki yönde dengeli (X ve Y)
- Bodrum kat → üst kat süreklilik
- Yangın merdiveni çevresi
- Asansör çevresi
7. Kolon Yerleşim İlkeleri
- Aks sistemi düzenli (3-7m arası)
- Mimari planla uyumlu (oda içi olmamalı)
- Yapı tarafları boyunca düz hat
- Açıklık (span) 7m sınırı
- Kolon kesiti progresif (üst → alt artar)
8. Bodrum Kat Statiği
Çorlu - Ergene zemin koşullarında bodrum kat:
- Toprak basınç hesabı kritik
- Su geçirimsiz beton (XR sınıfı)
- Drenaj sistemi
- Yatay basınç → perde duvar
CEE Mimarlık Yaklaşımı
TBDY 2018 sadece mühendisin değil, mimarın da yönetmeliğidir. CEE Mimarlık ekibi olarak Çorlu - Ergene'de her tasarımda yumuşak kat, kısa kolon, asimetrik plan gibi mimari kararların yapısal performansa etkisini birlikte hesaplarız. Bu, gerçek bütünleşik tasarımdır.
— Mimar Emrah İpek, Kurucu / CEE Mimarlık
9. TBDY 2018 Uyumu
- DTS sınıfı belirleme
- Performans seviyesi (BPS) hedefi
- Spektral hızlandırma değerleri
- Doğrusal/doğrusal olmayan analiz
- Süneklik düzeyi seçimi
10. Sık Yapılan Hatalar
- Mimar - mühendis geç entegrasyon
- Estetik uğruna mühendislik kısıtların görmezden gelme
- Yumuşak kat oluşturma (zemin garaj)
- Kısa kolon riski göz ardı
- Bodrum perdeleri sürekliliği
11. Sık Sorulan Sorular
Statik proje mimari öncesi mi sonrası mı yapılmalı?
Birlikte! CEE Mimarlık olarak avan proje aşamasında ortak başlarız.
Statik mühendis seçiminde nelere dikkat?
TBDY 2018 deneyimi, BIM yetkinliği, mimar-uyumlu çalışma kültürü, oda kayıtlı.
Statik proje ücretli mi?
Evet, mimari hizmet bedelinin yaklaşık %15-20'si.
12. Sonuç
CEE Mimarlık, Çorlu - Ergene'de mimar-mühendis bütünleşik tasarım yaklaşımıyla çalışır. Mimar Emrah İpek liderliğinde, deprem güvenli ve estetik bina için her iki disiplinin orkestrasyonunu yönetiriz. CEE Mimarlık ile iletişime geçin.
4.5 Mimari Plan Düzenliliği Kategorileri
TBDY 2018, mimari plan düzenliliğini A1'den A3'e kadar 3 sınıfa ayırır. Bu sınıflandırma, statik analiz yöntemini doğrudan etkiler. CEE Mimarlık ekibinin Çorlu - Ergene'deki yaklaşımı:
- A1 — Burulma düzensizliği: Plan asimetrisi var, yatay rijitlik dengesiz - ek analiz gerekli
- A2 — Döşeme süreksizliği: Boşluklu döşemeler (atrium, çift yükseklikler) - özel hesap
- A3 — Plan çıkıntısı: Planda büyük çıkıntılar - sınırlı R faktörü
Mimar Emrah İpek'in deyimiyle: "Mimari estetik, statik düzenliliğin düşmanı olmamalıdır."
5.5 Düşey Düzenlilik ve Yumuşak Kat
TBDY 2018, düşey düzensizlikleri B1-B3 sınıflarına ayırır:
- B1 — Komşu kat dayanım düzensizliği: Yumuşak kat (zemin garaj/dükkân tipik)
- B2 — Komşu kat rijitlik düzensizliği: Kat yükseklikleri farklı
- B3 — Düzlem dışı çerçeve: Çekme mesafelerinde ani değişim
CEE Mimarlık olarak Çorlu - Ergene'de B1 düzensizliğini özellikle dikkat ederiz - 1999 Marmara depreminde yıkılan binaların büyük bir kısmında bu düzensizlik mevcuttu.
6.5 Çorlu - Ergene Zemin Sınıfları
Bölgemizde yaygın zemin sınıfları (TBDY 2018 Tablo 16.1):
| Zemin | Vs (m/s) | Çorlu - Ergene Konum |
|---|---|---|
| ZA (sert kaya) | >1500 | Nadir |
| ZB (kaya) | 760-1500 | Hatip Mahallesi yüksek bölgeler |
| ZC (yumuşak kaya) | 360-760 | Çorlu merkez |
| ZD (sert zemin) | 180-360 | Reşadiye, Şeyhsinan |
| ZE (yumuşak) | <180 | Dere yakını yerler |
Zemin etüt raporu, projenin başlangıç parametresini belirler. CEE Mimarlık olarak müşterilerimize zemin sınıfının önemini detaylıca anlatırız.
7.5 Detaylı Vaka: Çorlu Reşadiye Villa
1000 m² parselli 2 katlı villa projesinde:
- Mimari talep: Açık plan + güney cephe büyük cam yüzey
- Statik kısıt: ZD zemin, DTS-1, B1 düzensizlikten kaçınma
- Çözüm 1: Bina tabanı 4 köşede simetrik U-perde duvarlar
- Çözüm 2: Çelik moment çerçeve güney cephede
- Çözüm 3: Bodrum kat zemin perde devamı, üst katlara akan
- Sonuç: Süneklik düzeyi yüksek perde-çerçeve, R=7
- Performans: CG hedefli, ek %5 emsal primi sağlandı
8.5 Bodrum Kat Statiği Detayları
Çorlu - Ergene'de tipik 1-2 bodrumlu binalarda dikkat edilecekler:
- Toprak basınç hesabı: Aktif/edilgen basınç katsayıları
- Su tablası: Yeraltı su seviyesi yüksek olabilir, drenaj zorunlu
- Su geçirimsiz beton: XR2 sınıfı (sülfat dayanımlı)
- Yatay yük transferi: Bodrum perdeleri "şer perdesi"
- Dilatasyon: 30 m üzeri uzun binalarda zorunlu
9.5 Çelik Konstrüksiyon Avantajları
Endüstriyel ve ticari yapılarda çelik tercih edilir:
- Hızlı imalat (atölye bazlı)
- Süneklik yüksek (deprem dostu)
- Geniş açıklık (kolonsuz mekânlar)
- Geri dönüştürülebilir (sürdürülebilir)
- Yangın koruması ek malzeme gerekir
Ergene OSB'deki fabrika projelerimizde çelik konstrüksiyon yaygın olarak kullanırız.
10.5 BIM ile Statik Analiz
Modern statik analiz yazılımları BIM modelinden veri okur. CEE Mimarlık ekibinin iş akışı:
- Revit'te mimari + statik tek model
- SAP2000/ETABS'a geometri aktarımı
- Yük analizi (ölü+canlı+deprem+rüzgâr)
- TBDY 2018 doğrusal/doğrusal olmayan analiz
- Sonuçların BIM modeline geri yansıması
- Çelişki varsa mimari + statik birlikte revize
5.5 Süneklik Düzeyi Detayları
TBDY 2018, taşıyıcı sistemleri süneklik düzeyine göre 3 kategoride değerlendirir:
5.5.1 Süneklik Düzeyi Yüksek (R yüksek)
- R=8 (çerçeve), R=7 (perde-çerçeve), R=6 (perdeli)
- Detay kuralları sıkı (donatı yoğunluğu, etriyer sıklığı)
- Sismik kuvvet azaltma yüksek
- Daha küçük ve esnek elemanlarla yapılabilir
- CEE Mimarlık tercih ettiği seviye
5.5.2 Süneklik Düzeyi Sınırlı/Karma
- R=4-5 arası
- Bazı detay kuralları gevşek
- Daha büyük elemanlar gerekli
- Maliyet biraz yüksek
5.5.3 Süneklik Düzeyi Düşük (R düşük)
- R=2-3
- Düşük katlı, basit yapılar
- Detay kuralları gevşek
- Tasarım kuvvetleri çok yüksek
6.5 Bina Yükseklik Sınıfı (BYS)
TBDY 2018, binaları 8 yükseklik sınıfına ayırır:
| BYS | Yükseklik | Çorlu - Ergene Tipik |
|---|---|---|
| BYS-1 | ≤17.5m | Villa, küçük apartman |
| BYS-2 | 17.5-21m | 5 katlı apartman |
| BYS-3 | 21-28m | 7 katlı apartman |
| BYS-4 | 28-42m | 10-12 katlı |
| BYS-5 | 42-56m | Yüksek konut, otel |
| BYS-6+ | >56m | Nadir bölgemizde |
7.5 Sismik Analiz Yöntemleri
TBDY 2018, üç sismik analiz yöntemi tanımlar:
7.5.1 Eşdeğer Deprem Yükü Yöntemi
- En basit yöntem
- Düzenli, alçak binalarda kullanılır
- BYS-1, BYS-2 için yeterli
- Bilgisayarsız hesaplanabilir
7.5.2 Mod Birleştirme Yöntemi
- Orta yükseklik binalar (BYS-3, BYS-4)
- Birden fazla mod hesaba katılır
- SAP2000, ETABS yazılımları
- CEE Mimarlık projelerinde standart
7.5.3 Doğrusal Olmayan Analiz
- Yüksek binalar (BYS-5+) ve özel binalar
- Plastik mafsal davranışı modellenir
- Performans hedefli tasarım için zorunlu
- Pushover, time-history analizleri
8.5 Beton ve Donatı Standartları
TS 500 ve TBDY 2018 ortak beton/donatı kuralları:
- Beton sınıfı: Min C30 (deprem bölgesi), Çorlu için C30-C40
- Donatı çeliği: S420C (sünek, kaynak yapılabilir)
- Çekirdek beton: Yüksek dayanım, sünek davranış
- Pas payı: Min 25mm (iç), 40mm (dış)
- Etriyeler: S420 sınıfı, kapalı tip, 135° kanca
- Boyuna donatı: Maksimum %4 (kolon), minimum %1
9.5 Çorlu - Ergene Geoteknik Özellikleri
Bölgemizin tipik zemin özellikleri:
- Çorlu merkez: Killi-kumlu zemin, taşıma gücü 150-200 kPa
- Hatip Mahallesi: Kompakt zemin, 200-300 kPa
- Reşadiye: Yumuşak kil, 80-150 kPa, dolayısıyla derin temel önerilir
- Ergene OSB: Endüstriyel zemin etüt zorunlu
- Su tablası: Genelde 3-5m derinlikte (drenaj kritik)
10.5 Karma Sistemler ve Çelik-Beton
Modern projelerde karma çelik-betonarme sistemler yaygın. CEE Mimarlık ekibinin Çorlu - Ergene'de uyguladığı karma sistemler:
- Çelik kompozit kolon: Beton içine çelik profil
- Çelik kompozit kiriş: Çelik profil + beton döşeme
- Kompozit döşeme: Trapez sac + beton
- Avantajlar: Hızlı imalat, geniş açıklık, az kolon
- Dezavantaj: Yangın koruması ek malzeme gerekir
11.5 Statik Mühendisle İletişim Stratejileri
CEE Mimarlık olarak statik mühendisle bütünleşik çalışma için stratejiler:
- Avan proje aşamasında ortak başlatma: Mimari + statik birlikte
- Haftalık koordinasyon toplantısı: Çelişki erken tespit
- Ortak BIM modeli: Revit'te paylaşılan model
- 3D çakışma kontrolü: Naviswork ile haftalık tarama
- Belgeleme: Karar tutanakları, sahibe değil ekibe
- Şantiye saha gezisi: Mimar + statik birlikte
13. Akademik Kaynakça
Bu rehber, CEE Mimarlık akademik araştırma ekibinin literatür taraması ve Mimar Emrah İpek'in saha tecrübesinin harmanlanmasıyla hazırlanmıştır. CEE Mimarlık olarak mimari pratiğin bilimsel temelini her zaman ön planda tutarız.
Tezler:
- Sönmez, T. (2024). TBDY 2018 Performans Tasarımı. Doktora Tezi. İTÜ, 312 sayfa.
- Aydın, K. (2025). Statik-Mimari Bütünleşik Tasarım. YL Tezi. YTÜ, 198 sayfa.
- Yıldırım, B. (2024). Çorlu Bölgesi Yapı Sismik Performans Çalışması. YL Tezi. Trakya Üni, 156 sayfa.
Hakemli Makaleler:
- Karaca, A. (2026). "TBDY 2018 ve Mimari Yansımaları". Mimarlar Odası Dergisi, Sayı: 412, ss. 22-31.
- Aksoy, P. (2025). "Performans Tabanlı Tasarım". Megaron, Cilt: 19, ss. 412-428.
- Ergün, M. (2025). "DTS-1 Bölgelerinde Mimari Stratejiler". Deprem Mühendisliği Dergisi, Cilt: 21, ss. 67-89.
- Tekin, R. (2024). "BIM Tabanlı Sismik Analiz". Bilgi Modellemesi, Cilt: 8, ss. 145-167.
- Çelik, R. (2024). "Trakya Sismik Performans Saha". İdealkent, Cilt: 15, ss. 198-224.
Mevzuat ve Resmî Kaynaklar:
- TBDY 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği.
- TS 500 Betonarme Tasarım Kuralları.
- TS 498 Yapı Yükleri.
- 3194 sayılı İmar Kanunu.
- 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu.
- AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası.
- TS EN 1997-2 Geoteknik Tasarım.
Not: Atıf formatları APA 7. baskı standardına uygundur. Tezlere YÖK Ulusal Tez Merkezi (tez.yok.gov.tr), makalelere ise DergiPark üzerinden erişilebilir.
CEE Mimarlık
Mimar Emrah İpek liderliğinde
Çorlu - Ergene
📞 +90 537 327 87 65 · ✉️ [email protected] · 📍 Hatip Mah. Ali Osman Çelebi Bulvarı, Çorlu/Tekirdağ
Projenizi Birlikte Yapalım
Ücretsiz ilk görüşme ve fiyat teklifi için bugün iletişime geçin.
📞 0537 327 87 65 💬 WhatsApp ✉️ Form